Đề xuất giao cấp xã kiểm tra luật sư: Tính toán kỹ để tránh chồng chéo thẩm quyền
Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) do Bộ Tư pháp chủ trì soạn thảo với nhiều đề xuất mới đang thu hút sự quan tâm của giới hành nghề. Trong đó, quy định giao UBND cấp xã kiểm tra tổ chức và hoạt động của luật sư trên địa bàn là điểm đáng chú ý, bởi đây là nội dung hoàn toàn mới so với các lần sửa đổi trước.
Tuy nhiên, đề xuất này cũng đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục làm rõ, từ tính phù hợp với đặc thù hành nghề luật sư, nguy cơ chồng chéo trong cơ chế quản lý đến yêu cầu bảo đảm tính độc lập nghề nghiệp.
Đề xuất giao cấp xã kiểm tra hoạt động luật sư đang thu hút nhiều ý kiến góp ý từ giới chuyên môn. Ảnh minh họa: TRẦN LINH
Trao đổi với PLO, các chuyên gia đều cho rằng vấn đề này cần được phân tích, đánh giá thấu đáo trước khi hoàn thiện dự thảo, trình Quốc hội thông qua.
ThS LIÊN ĐĂNG PHƯỚC HẢI, giảng viên Khoa Luật, Trường ĐH Kinh tế - Luật, ĐHQG TP.HCM:
Cân nhắc giữa yêu cầu quản lý và tính độc lập nghề nghiệp
Luật sư là thiết chế bổ trợ tư pháp gắn với việc bảo vệ công lý và quyền con người. Vì vậy, việc đặt hoạt động luật sư dưới cơ chế kiểm tra của chính quyền hành chính cấp cơ sở có thể dẫn đến xu hướng “hành chính hóa” một lĩnh vực đòi hỏi tính độc lập cao.
Hoạt động của luật sư không bị giới hạn theo địa bàn, trong khi quản lý cấp xã lại mang tính lãnh thổ. Việc sử dụng cơ chế quản lý địa phương để kiểm soát một chủ thể có phạm vi hoạt động trên toàn quốc dễ dẫn đến bất cập, chồng chéo trong hệ thống quản lý.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, quản lý nghề luật sư không vận hành theo địa giới hành chính, mà dựa trên nguyên tắc nghề nghiệp và tư pháp. Các chuẩn mực của Liên Hợp Quốc cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính độc lập của luật sư, hạn chế sự can thiệp không phù hợp từ cơ quan công quyền; đồng thời việc quản lý, kỷ luật chủ yếu do các tổ chức nghề nghiệp thực hiện (Nguyên tắc 16, 24, 25 của Bộ Nguyên tắc cơ bản về vai trò của luật sư). Thực tiễn tại Anh, Hoa Kỳ và Nhật Bản cho thấy mô hình này được áp dụng phổ biến, trong đó quản lý chuyên môn thuộc về các đoàn luật sư, còn giám sát pháp lý gắn với hệ thống tư pháp, không đặt dưới chính quyền hành chính cơ sở.
Từ đó có thể thấy, việc phân cấp quản lý là cần thiết, nhưng phải phù hợp với tính chất của đối tượng quản lý.
Xem tại Báo Pháp luật TPHCM ngày 18/3/2026 tại: https://plo.vn/de-xuat-giao-cap-xa-kiem-tra-luat-su-tinh-toan-ky-de-tranh-chong-cheo-tham-quyen-post899890.html